Hitte onderschatte sluipmoordenaar. Hoe houd je je huis koel?

Onterecht om zo de schouders op te halen over de zomerhitte, vindt milieuarts Frans Duijm van de GGD’s in Groningen, Friesland en Drenthe. 

Want er vallen iedere zomer duizenden extra doden door oververhitting van woningen. Dat begint al bij 65-plussers, maar het risico is het grootst bij de oudste ouderen, mensen van boven de 80 jaar.

Daarnaast is de zomerse warmte ook een groot probleem voor de groeiende groep mensen met overgewicht en voor patiënten met chronische ziektes. Ze gaan misschien niet direct dood aan de hitte, maar hun conditie lijdt er flink onder. Ze hebben het zwaar in de zomer, de kwaliteit van leven is minder. Grootste oorzaak is niet zozeer de zomerwarmte buiten, maar de hitte die blijft hangen in het eigen huis.

 De overheid doet weinig

De overheid onderneemt veel te weinig om de te hoge temperaturen in woningen tegen te gaan, vinden Duijm en zijn collega’s van het milieuteam van de gemeentelijke gezondheidsdienst GGD. ,,De sterfte wordt onderschat, want in de cijfers van statistisch bureau CBS worden alleen de sterfgevallen in een echte hittegolf gemeten, terwijl er juist in de vrij warme dagen voor en na zo’n hittegolf ook veel mensen overlijden’’, zegt Duijm. ,,De rijksoverheid doet daartegen niets meer dan het opstellen van een hitteplan en het geven van een soort weeralarm. Dat zijn afleidingsmanoeuvres. Het aanpassen van zoveel woningen vinden ze blijkbaar te lastig.’’

Duijm en zijn mede-onderzoekers bij de gemeentelijke gezondheidsdienst GGD maken zich er behoorlijk druk over. Het is een reëel gevaar. ,,Er overlijden veel meer mensen aan zomerhitte dan aan brand, asbest in woningen, hoogspanningskabels, telefoonsignalen, windmolens of noem maar op.’’ Het is niet te vergelijken met andere jaargetijden. In de winter overlijden meer mensen, vooral als gevolg van de griep, maar die is te bestrijden met de griepprik. In de zomer heerst nooit griep. De warmte is dan een sluipmoordenaar waartegen je je lastig kunt wapenen.

Oplopende temperatuur in eigen woning

Tijdens een hittegolf is er wel aandacht voor. De rijksoverheid doet een alarm uitgaan, er worden in verpleeghuizen ijsjes en extra drankjes uitgedeeld, de brandweer besproeit daken met water, schoolkinderen mogen vaker naar buiten. Maar het echte gevaar blijft onder de radar: de oplopende temperatuur in de woning.

,,Warmte blijft in huis hangen; woningen zijn zo goed geïsoleerd dat de temperatuur langzaam maar zeker verder stijgt’’, weet Duijm. ,,De officiële temperatuur wordt alleen buiten gemeten. Al bij een etmaalgemiddelde van boven de 16,5 graden wordt het in woningen met veel glas te warm aan de zonkant. Op zulke dagen kan het in slaapkamers oplopen tot boven 30 graden. Dat kunnen mensen van boven de 80 jaar gewoon niet meer aan. Zeker omdat ze ’s nachts vaak hun ramen niet open zetten.’’

Hoe werkt het?

Hoe het werkt? Om het lichaam te koelen stroomt er meer bloed door de huid waarvoor het hart extra moet pompen. Daardoor heeft een mens meer zuurstof nodig. ,,Het hart-longsysteem raakt overbelast. Als iemand al een zwakkere conditie heeft, bijvoorbeeld door een hoge leeftijd, kan dat het laatste zetje zijn.’’

De belasting van ademhalingsorganen en het hart- en vaatstelsel leidt tot vermoeidheid. Bovendien slapen mensen slecht door de warmte. ,,Langdurig aanhoudende hitte kan leiden tot klachten van vermoeidheid, concentratieproblemen, duizeligheid en hoofdpijn’’, schrijft rijksinstituut RIVM. ,,Warmte kan ook huidproblemen geven zoals jeuk en uitslag met blaasjes. Door uitdroging kan kramp, misselijkheid, uitputting, flauwte en bewusteloosheid optreden.’’

Woningen

In woningen van meer dan honderd jaar oud werd meestal wel rekening gehouden met mogelijke zomerhitte. Dikke muren, luiken voor de ramen, daken met een ‘overstek’. Moderne, geïsoleerde woningen met veel ramen zijn minder toegerust voor warme dagen. En dan wordt het in de komende jaren door de klimaatverandering nog warmer. ,,Bovendien zie je dat veel woningen geen zonwering hebben omdat de architect dat niet mooi vindt’’, moppert Duijm. ,,Of er mogen alleen van die zwarte platte screens voor. Mooi, maar dodelijk.’’

In nieuwbouw van ouderenwoningen of verpleeghuizen wordt tegenwoordig vaker meteen koeling geïnstalleerd, in de vorm van airconditioning of koel-warmsystemen. De meeste mensen wonen echter in huizen zonder koeling of airco. Daarbij slapen er tegenwoordig ook nog eens veel meer mensen op zolderkamers dan vroeger. ,,Vroeger was de zolder een plek waar mensen niet woonden.’’ Warmte stijgt naar boven, onder het dak kan het behoorlijk gaan broeien.

,,Ouderen moeten bij voorkeur dus niet boven slapen als het warm is’’, vind Duijm. ,,Maar voor veel mensen is het moeilijk de stap te zetten om ergens anders in huis te gaan slapen of het bed beneden neer te zetten. Daarop zouden met name de kinderen van mensen op serieus hoge leeftijd beter kunnen letten.’’ Er zijn meer van die dingen waarnaar kinderen van 70-plussers moeten kijken, vindt de GGD-arts. ,,Meet de binnentemperatuur als het warm is. Bij meer dan 26 graden is het echt aan te bevelen om een ventilator neer te zetten. Boven 30 graden is een airco gewoon nodig. Oké, een airconditioner is niet best voor het milieu, maar wat is belangrijker? Woningcorporaties en andere verhuurders zouden ook daarop veel meer mogen letten.’’

Niet alleen hittegolf

Het gaat zeker niet alleen om een hittegolf, vervolgt de milieu-arts. ,,Zodra in het voorjaar de buitentemperatuur gemiddeld in een etmaal boven de 16,5 graden uitkomt, vallen er extra doden. Op dat soort dagen stijgt de temperatuur binnenshuis al.’’

Een probleem is ook dat veel ouderen de ramen en deuren niet goed openzetten, uit angst voor tocht. Maar van tocht word je niet verkouden, je vat er geen koutje van. ,,Tocht is een minder groot probleem dan de meeste ouderen denken. Het is juist erg goed om te blijven ventileren’’, weet Duijm. Veel ouderen durven de ramen niet open te zetten uit angst voor diefstal. Vrees voor muggen en andere insecten maken het niet beter. ,,Dat is wel een probleem want het schaadt hun gezondheid.’’

In steden en grote dorpen warmen asfalt, beton en stenen overdag op. Die blijven ’s avonds warmte uitstralen zodat de woningen minder afkoelen. In smalle straten is er ook nog eens minder wind zodat er zogenoemde hitte-eilanden ontstaan. ,,Er is tegenwoordig veel aandacht voor die hitte-eilanden’’, weet Duijm. ,,Maar de algehele opwarming van normale woningen is een groter probleem, zo bleek uit ons onderzoek.’’

Bron Unie KBO

Dit bericht is geplaatst in Milieu, Overlast, Risico. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *